Umowa jest głównym narzędziem wymiany produktów i usług, stanowi fundament istnienia gospodarki rynkowej. W obrocie gospodarczym istnieje kilka rodzajów umów.
Prowadzenie własnej działalności gospodarczej oprócz znajomości zagadnień finansowych i podatkowych wymaga też umiejętności kształtowania relacji z innymi uczestnikami. Relacje te najczęściej mają sformalizowany charakter, czego przejawem są umowy. Te istniejące w obrocie gospodarczym zawierane są przynajmniej przez jednego przedsiębiorcę i związane są z profilem jego firmy. Z tym, że wywołuje ona określone skutki prawne, dlatego że strony uzgodniły w oświadczeniach woli zamiar ich wywołania.
Umowy dzieli się na:
- nazwane ( dokładnie uregulowane w przepisach prawa) i nienazwane(ich treść i nazwę ustalają strony posługując się swobodnie dokonanymi
postanowieniami), oraz umowy mieszane ( zawierają w swojej treści składniki
kilku umów),
- odpłatne (wiążące się z uzyskaniem przez strony korzyści majątkowej) i nieodpłatne
(mające na celu bezpłatne przysporzenie na rzecz drugiej strony),
- zobowiązujące ( jedna strona zwana wierzycielem może żądać od
drugiej strony zwanej dłużnikiem określonego zachowania) i rozporządzające (polegające
na rozporządzeniu swym prawem),
- umowy konsensualne (dochodzące do skutku przez zgodne oświadczenia woli stron), i
realne (wymagają dla swej ważności oprócz oświadczeń woli stron jeszcze dodatkowych czynności np. wydania rzeczy)
Do najczęściej występujących w obrocie gospodarczym umów należą:
- UMOWA FACTORINGOWA - zawierana przez dostawcę dóbr lub usług (faktorant) oraz nabywcę wierzytelności (faktor). To forma finansowania działalności gospodarczej poprzez wykup wierzytelności. Faktor (bank lub firma faktoringowa) nabywa krótkoterminowe wierzytelności, faktorant natomiast otrzymuje z tego tytułu daną zapłatę. Umowa taka łączy w sobie dwa elementy: cesję wierzytelności oraz pożyczkę, którą spłaca kupiec wierzytelności w drodze cesji. Umowa jest zawierana na czas nieokreślony ,
- FORFAITING - forma operacji rozliczeniowej która polega na skupie należności terminowych w postaci weksli, wykorzystywany przy operacjach zagranicznych. Jego przedmiotem mogą być nie tylko weksle, ale także inne wierzytelności handlowe, które mogą być wykupione przed terminem ich wymagalności. Strona, zwana forfaiterem, to instytucja finansowa, którą zazwyczaj jest bank, natomiast drugą stroną jest przedsiębiorca-eksporter, określany mianem forfaitystą, który sprzedaje dobra lub świadczy usługę na rzecz podmiotu zagranicznego,
- UMOWA LEASINGOWA - finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć produkt od oznaczonego sprzedającego na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do użytkowania lub do używania i pobierania korzyści przez okres oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej zapłacie z tytułu zakupu produktu przez finansującego,
- UMOWA SPRZEDAŻY - zbywca zobowiązuje się przenieść na nabywającego własność
rzeczy i wydać mu rzecz, a nabywca zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Przedmiotem umowy sprzedaży są rzeczy i prawa już istniejące jak i też przyszłe,
- UMOWA PRZYWŁASZCZENIA NA ZABEZPIECZENIE - to zabezpieczenie spłaty zobowiązania, np. kredytu, raty, któremu towarzyszy umowne przeniesienie własności zbywcy na nabywcę ,
- FRANCZYZA- umowa pomiędzy franczyzodawcą a franczyzobiorcą, której przedmiotem jest franczyza, będąca sumą konkretnych praw i obowiązków.To przepływ towarów, usług, technologii i know-how do franczyzobiorcy. Ma charakter obustronnie zobowiązujący. Zaliczana jest do umów nienazwanych,
- UMOWA PORĘCZENIA - poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał. W interesie poręczyciela leży dokładne określenie przedmiotu poręczenia,
- UMOWA SPONSORINGU - płatne świadczenie wykonywane przez sponsora (najczęściej będącego podmiotem gospodarczym) na rzecz innego podmiotu (sponsorowanego), w zamian za co ów sponsorowany zobowiązany jest do reklamowania, promowania sponsora lub jego dóbr i usług, informowania o samym sponsoringu i sponsorze