W artykule 120 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT prawodawca scharakteryzował szczególne formalności tyczące się dystrybucji towarów używanych, twórczość artystyczną, artefaktów kolekcjonerskich i staroci w systemie VAT marża. Ustęp ten mówi, iż przez asortyment używany pojmuje się ruchomy majątek, nadający się do ponownego użytku w ich aktualnym stanie albo po naprawieniu. Definicję tą uwzględnia się w sytuacji, kiedy asortyment używany sprzedawany jest przez podatnika, który kupił je albo importował je z przeznaczeniem kolejnej ich odsprzedaży (art. 120 ust. 4 ustawy o VAT).
System marża umożliwia opodatkowanie podatkiem VAT wyłącznie na dysproporcję pomiędzy kosztem nabycia a kosztem odsprzedania, a nie całość dochodów zyskanych przez płatnika.
W myśl ustawy o podatku VAT, regulowanie systemem VAT marża jest realne jedynie w chwili, gdy towary używane były kupione od podmiotu niebędącego zarejestrowanym płatnikiem VAT albo zarejestrowanym płatnikiem podatku od wartości dodanej albo gdy zakup został dokonany od zarejestrowanego podatnika VAT, a dostawa, o jakiej mówi ustawa została zwolniona od podatku na fundamencie art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113 ustawy o VAT oraz podatników VAT, w przypadku obłożenia podatkiem tejże dostawy w systemie VAT marża.
Idea opodatkowania w systemie VAT marża jest następująca: w przypadku przedsiębiorcy, który wykonuje czynności opierające się na dostawie asortymentu używanego, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich oraz staroci kupionych wcześniej przez tego podatnika w zamyśle prowadzonej przez niego działalności lub wwiezionych celem odsprzedaży. W takich przypadkach fundamentem opodatkowania podatkiem od asortymentu oraz usług jest marża, stanowi ona różnicę pomiędzy całkowitym przychodem ze sprzedaży, a kwotą kosztu odkupienia, zmniejszona o koszt podatku.
Dodatkowe ograniczenia w systemie VAT-marża
Możliwość używania nakładania podatku systemem VAT marża podpada
ograniczeniu wynikającemu z artykułu 120 ust. 10 ustawy o VAT. Z artykułu niniejszego wynika, że zastosowanie systemu VAT marży tyczy się tylko tych dostaw asortymentu używanego, które płatnik nabył od:
1) osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która nie jest podatnikiem albo nie jest płatnikiem podatku od wartości dodanej
2) podatników, o ile obiektem kupienia stały się towary używane zwolnione od podatku na podstawie artykułu 43 ust. 1 pkt 2 albo zakupienie nastąpiło od drobnego właściciela firmy, który wykorzystuje zwolnienia z płacenia podatków
3) podatników, jeśli dostawa tych asortymentów została opodatkowana w procedurze narzutu
4) podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa niniejszych asortymentów została zwolniona od podatku na zasadach adekwatnych określeniom zawartym w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113
5) podatników podatku od wartości dodanej, jeśli dostawa tych asortymentów została obłożona podatkiem od wartości dodanej na zasadach adekwatnych trybowi opodatkowania narzutu, a nabywca posiada akty jednoznacznie stwierdzające zakupienie towarów na tych prawach
Reasumując, żeby mieć możliwość zastosować obliczenie podatku w systemie VAT marża, zakup musi nastąpić od niepodatnika, podatnika zwolnionego podmiotowo od podatku lub od podatnika, który przy dostawie zastosował zwolnienie przedmiotowe lub procedurę nałożenia podatku narzutu. Mówiąc ogólnie, nabywca nie mógł odliczyć na poprzednim etapie podatku VAT.
Płatnicy podatkowi uprawnieni do stosowania specjalnej procedury rozliczania podatku VAT, o jakim mowa w art. 119 i 120 ustawy o VAT, nie mają konieczności podkreślenia na rachunku VAT swojej marży. W rachunku podają wyłącznie kwotę należności ogółem.