Ustawa o podatku od towarów i usług precyzyjnie określają sytuacje, kiedy przedsiębiorca może odliczyć podatek VAT. Są jednak takie przypadki, w których jest to niemożliwe, a niewłaściwa interpretacja przepisów, zagraża konsekwencją karną.
Odliczenie VAT to inaczej mówiąc, pomniejszenie o wartość podatku VAT, kwoty należnego podatku z tytułu wykonanej sprzedaży. W rezultacie, skutkuje to zmniejszeniem wartości podatku należnego do zapłaty lub powstaniem nadwyżki, którą można przenieść na następny okres rozliczeniowy.
Kiedy można odliczyć podatek VAT
Przedsiębiorcy przysługuje prawo do odliczania VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są używane do realizacji czynności opodatkowanych. Dodatkowo, kupno towarów albo usług musi być związany z posiadaną przez przedsiębiorcę firmą.
Funkcjonują jednak wyjątki, które przewiduje ustawa. Rozszerzają one prawo do korzystania z odpisów, chociaż podatek naliczony nie ma związku z czynnością opodatkowaną. Dzielą się one na trzy grupy:
Import zagraniczny
Właściciel działalności gospodarczej może odliczyć podatek VAT, jeśli importowane albo nabyte towary lub usługi dotyczą:
- dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza granicami kraju (więc formalnie nieopodatkowanych), jeśli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były realizowane na terytorium kraju, a właściciel działalności gospodarczej posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami
- wydania prezentów, próbek, drukowanych materiałów reklamowych (artykuł7 ustęp3-7 ustawy o VAT)
Złoto jako towar
Podatnik może odliczyć podatek VAT też w sytuacji, gdy wykonując czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy o VAT (dot. złota inwestycyjnego), nabywa:
- usługi polegające na zmianie postaci, masy lub próby złota, w tym złota inwestycyjnego, w tym także wewnątrz wspólnoty europejskiej, lub importuje towar lub usługi, które są związane z wytworzeniem lub przetworzeniem złota inwestycyjnego
- złoto inwestycyjne od podatnika wytwarzającego lub przetwarzającego złoto w celach przemysłowych albo dostarcza złoto w celach przemysłowych, w tym także wewnątrzwspólnotowo, lub importuje złoto inne niż złoto inwestycyjne, jeżeli to złoto jest następnie przekształcone w złoto inwestycyjne przez tego podatnika lub na jego rzecz
Usługi niematerialne
Podatnik, w myśl art.27 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, posiada też prawo do odliczenia podatku VAT, jeżeli miejscem świadczenia usług niematerialnych jest terytorium państwa poza UE albo jeśli usługi dotyczą bezpośrednio towarów eksportowanych, pod warunkiem posiadania dokumentów ,z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami|jest w posiadaniu dokumentów ,z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami:
- transakcji, w tym pośrednictwa, dotyczących rachunków terminowych i bieżących, czeków, przelewów, długów, płatności i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem inkasa należności i faktoringu
- pośrednictwa albo wszelkich działań w zakresie gwarancji kredytowych, albo jakiegokolwiek innego zabezpieczenia pieniędzy oraz zarządzania gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę
- transakcji, w tym pośrednictwa, z wyłączeniem zarządzania i przechowywania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach i stowarzyszeniach, obligacje i inne papiery wartościowe - z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów lub udziałów
- udzielania i pośrednictwa w udzieleniu kredytu oraz zarządzania kredytem przez kredytodawcę
- transakcji ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, w tym też świadczonych przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych
- transakcji, w tym pośrednictwa dotyczącego walut, banknotów i monet używanych jako prawne środki płatnicze - z wyłączeniem przedmiotów kolekcjonerskich